İçeriğe geç
Tüm yazılara dön

DERSTE YAZILAR

AYT Tarih Kronolojik Sıralama Tablosu

İstanbul saati

İçindekilere git
AYT Tarih Kronolojik Sıralama Tablosu
AYT Tarih Kronolojik Sıralama Tablosu

AYT Tarih sınavında başarılı olmak için olayları kronolojik sıraya koyabilmek kritik önem taşır. Bu rehberde İlk Türk devletlerinden Cumhuriyet dönemine kadar tüm önemli olayları tarih sırasıyla bulacaksınız. Tablolar, soru dağılımı bilgileri ve pratik ipuçlarıyla AYT Tarih’e hazırlanmanız çok daha kolay olacak.

İçindekiler

İlk Türk Devletleri (MÖ 220 – MS 745)

Tarih

Olay

Önemi

MÖ 220

Büyük Hun Devleti kuruluşu

Bilinen ilk Türk devleti

MÖ 209

Mete Han tahta çıktı

İlk düzenli Türk ordusu (onluk sistem)

MS 46

Hun Devleti ikiye ayrıldı

Kuzey-Güney Hun ayrışması

552

I. Göktürk Devleti kuruldu

Türk adını kullanan ilk devlet

582

Göktürkler ikiye ayrıldı

Doğu-Batı Göktürk bölünmesi

630

Doğu Göktürk Devleti yıkıldı

Çin egemenliğine girdi

681

II. Göktürk (Kutluk) Devleti kuruldu

İlteriş (Kutluk) Kağan bağımsızlığı kazandı

732

Orhun Yazıtları dikildi

Türk tarihinin ilk yazılı belgeleri

744

Uygur Devleti kuruldu

Yerleşik hayata geçen ilk Türk devleti

AYT’de çıkma oranı: İlk Türk devletlerinden her yıl ortalama 1-2 soru gelir. Özellikle Mete Han dönemi, Orhun Yazıtları ve Uygurlar sık sorulan konulardır.

İslamiyet Sonrası Türk Devletleri (751 – 1299)

Tarih

Olay

Önemi

751

Talas Savaşı

Türklerin İslamiyet’i kabul sürecini başlattı

840

Uygur Devleti yıkıldı

Kırgızlar tarafından yıkıldı

920

Karahanlılar İslamiyet’i kabul etti

İslamiyet’i devlet dini olarak benimseyen ilk Türk devleti

963

Gazneliler kuruldu

Sultan unvanını kullanan ilk Türk-İslam devleti

1018

Karahanlılar ikiye ayrıldı

Doğu-Batı Karahanlı bölünmesi

1040

Dandanakan Savaşı

Büyük Selçuklu Devleti resmen kuruldu

1048

Pasinler Savaşı

Selçuklu-Bizans arasındaki ilk savaş

1071

Malazgirt Meydan Muharebesi

Anadolu’nun kapıları Türklere açıldı

1077

Anadolu Selçuklu Devleti kuruldu

Süleyman Şah tarafından kuruldu

1096

I. Haçlı Seferi başladı

Anadolu Selçuklularını doğrudan etkiledi

1157

Büyük Selçuklu Devleti yıkıldı

Sultan Sencer’in ölümüyle sona erdi

1176

Miryokefalon Savaşı

Bizans’ın Anadolu’yu geri alma umudu sona erdi

1243

Kösedağ Savaşı

Anadolu Selçuklu Devleti Moğol hakimiyetine girdi

AYT’de çıkma oranı: Bu dönemden her yıl 2-3 soru gelir. Malazgirt, Kösedağ ve Talas savaşları en sık sorulan konulardır.

Osmanlı Devleti: Kuruluş ve Yükseliş (1299 – 1579)

Tarih

Olay

Önemi

1299

Osmanlı Beyliği kuruldu

Osman Bey bağımsızlığını ilan etti

1326

Bursa fethedildi

Osmanlı’nın ilk başkenti

1329

Maltepe (Palekanon) Savaşı

Osmanlı-Bizans arasındaki ilk büyük savaş

1354

Osmanlılar Rumeli’ye geçti

Avrupa’daki fetihlerin başlangıcı

1362

Edirne fethedildi

Başkent Edirne’ye taşındı

1389

I. Kosova Savaşı

Balkanlar’da Osmanlı hakimiyeti güçlendi

1396

Niğbolu Savaşı

Haçlı ordusuna karşı büyük zafer

1402

Ankara Savaşı

Yıldırım Bayezid Timur’a yenildi, Fetret Devri başladı

1413

Fetret Devri sona erdi

Mehmed Çelebi birliği yeniden sağladı

1444

Varna Savaşı

Haçlılara karşı kesin zafer

1453

İstanbul’un Fethi

Orta Çağ sona erdi, başkent İstanbul oldu

1514

Çaldıran Savaşı

Yavuz Sultan Selim Safevîleri yendi

1516-1517

Mercidabık ve Ridaniye Savaşları

Memlük Devleti yıkıldı, halifelik Osmanlı’ya geçti

1521

Belgrad fethedildi

Kanuni Sultan Süleyman döneminin ilk büyük fethi

1526

Mohaç Meydan Muharebesi

Macaristan Osmanlı hakimiyetine girdi

1529

I. Viyana Kuşatması

Osmanlı’nın Avrupa’daki en ileri noktası

1538

Preveze Deniz Savaşı

Akdeniz’de Osmanlı hakimiyeti kesinleşti

AYT’de çıkma oranı: Osmanlı kuruluş-yükseliş döneminden her yıl 3-4 soru gelir. İstanbul’un Fethi, Kanuni dönemi ve Preveze en çok sorulan konulardır.

Osmanlı Devleti: Duraklama Dönemi (1579 – 1699)

Tarih

Olay

Önemi

1590

Ferhat Paşa Antlaşması

İran ile doğuda en geniş sınırlara ulaşıldı

1606

Zitvatorok Antlaşması

Osmanlı ilk kez Avusturya’yı eşit kabul etti

1622

II. Osman (Genç Osman) öldürüldü

Yeniçeriler tarafından tahttan indirilen ilk padişah

1639

Kasr-ı Şirin Antlaşması

İran ile bugünkü sınır çizildi

1656

Köprülü Mehmed Paşa sadrazam oldu

Köprülüler dönemi başladı

1683

II. Viyana Kuşatması

Osmanlı’nın Avrupa’daki son büyük saldırısı, başarısız

1699

Karlofça Antlaşması

Osmanlı ilk kez büyük toprak kaybetti

AYT’de çıkma oranı: Duraklama döneminden 1-2 soru beklenir. Karlofça Antlaşması ve II. Viyana Kuşatması sık karşılaşılan konulardır.

Osmanlı Devleti: Gerileme ve Çöküş (1699 – 1922)

Tarih

Olay

Önemi

1718

Pasarofça Antlaşması

Lale Devri başladı

1730

Patrona Halil İsyanı

Lale Devri sona erdi

1739

Belgrad Antlaşması

Son kazançlı antlaşma

1774

Küçük Kaynarca Antlaşması

Rusya Karadeniz’e açıldı, Kırım kaybedildi

1789

III. Selim tahta çıktı

Nizam-ı Cedid reformları başladı

1808

Sened-i İttifak

Padişahın yetkilerinin sınırlandığı ilk belge

1826

Vaka-i Hayriye

Yeniçeri Ocağı kaldırıldı

1839

Tanzimat Fermanı

Batılılaşma hareketlerinin başlangıcı

1856

Islahat Fermanı

Gayrimüslim hakları genişletildi

1876

I. Meşrutiyet ilan edildi

Kanun-i Esasi kabul edildi, ilk anayasa

1877-1878

93 Harbi (Osmanlı-Rus Savaşı)

Berlin Antlaşması, büyük toprak kayıpları

1908

II. Meşrutiyet ilan edildi

İttihat ve Terakki etkili oldu

1911

Trablusgarp Savaşı

Kuzey Afrika’daki son toprak (Libya) kaybedildi

1912-1913

Balkan Savaşları

Osmanlı Balkanlar’daki topraklarının büyük bölümünü kaybetti

AYT’de çıkma oranı: Bu dönemden her yıl 3-5 soru gelir. Tanzimat, Meşrutiyet dönemleri ve Balkan Savaşları en kritik konulardır.

I. Dünya Savaşı ve Osmanlı’nın Sonu (1914 – 1922)

Tarih

Olay

Önemi

1914

I. Dünya Savaşı başladı

Osmanlı İttifak Devletleri’nin yanında savaşa girdi

1915

Çanakkale Savaşı

Mustafa Kemal’in öne çıktığı zafer

1916

Sykes-Picot Antlaşması

Osmanlı topraklarının gizli paylaşım planı

1918

Mondros Ateşkes Antlaşması

Osmanlı fiilen sona erdi

1919

Paris Barış Konferansı

Osmanlı topraklarının paylaşımı görüşüldü

19 Mayıs 1919

Mustafa Kemal Samsun’a çıktı

Kurtuluş Savaşı’nın başlangıcı

1920

Sevr Antlaşması

Osmanlı’yı parçalayan antlaşma (TBMM tanımadı)

1 Kasım 1922

Saltanat kaldırıldı

600 yıllık Osmanlı hanedanlığı sona erdi

Kurtuluş Savaşı (1919 – 1923)

Tarih

Olay

Önemi

23 Temmuz 1919

Erzurum Kongresi

Milli sınırlar belirlendi

4 Eylül 1919

Sivas Kongresi

Temsil Heyeti tüm yurdu temsil eder hale geldi

12 Ocak 1920

Son Osmanlı Meclis-i Mebusan toplandı

Misak-ı Milli kabul edildi

23 Nisan 1920

TBMM açıldı

Yeni Türk devletinin temeli atıldı

10 Ocak 1921

I. İnönü Muharebesi

TBMM’nin ilk askeri zaferi

31 Mart 1921

II. İnönü Muharebesi

Düzenli ordunun gücü kanıtlandı

23 Ağustos 1921

Sakarya Meydan Muharebesi

Mustafa Kemal’e Gazilik ve Mareşallik verildi

26 Ağustos 1922

Büyük Taarruz başladı

Kurtuluş Savaşı’nın son büyük saldırısı

30 Ağustos 1922

Başkomutanlık Meydan Muharebesi

Yunan ordusu kesin olarak yenildi

9 Eylül 1922

İzmir kurtarıldı

Batı Anadolu düşman işgalinden temizlendi

11 Ekim 1922

Mudanya Ateşkesi

Doğu Trakya savaşmadan kurtarıldı

AYT’de çıkma oranı: I. Dünya Savaşı ve Kurtuluş Savaşı’ndan her yıl 4-6 soru gelir. Kongreler, TBMM açılışı, İnönü ve Sakarya muharebeleri en yoğun sorulan konulardır.

Cumhuriyet Dönemi (1923 – 1938)

Tarih

Olay

Önemi

24 Temmuz 1923

Lozan Barış Antlaşması

Yeni Türk devletinin uluslararası tanınması

29 Ekim 1923

Cumhuriyet ilan edildi

Mustafa Kemal ilk Cumhurbaşkanı seçildi

3 Mart 1924

Halifelik kaldırıldı

Laik devlet yapısına geçişin en önemli adımı

1924

Tevhid-i Tedrisat Kanunu

Eğitim birliği sağlandı

1925

Şapka Kanunu

Kıyafet devrimi

1926

Türk Medeni Kanunu kabul edildi

İsviçre’den alındı, kadın hakları genişledi

1928

Harf İnkılabı

Arap alfabesinden Latin alfabesine geçildi

1930

Kadınlara belediye seçimlerinde oy hakkı

Kadın hakları alanında ilk adım

1931

Türk Tarih Kurumu kuruldu

Türk tarih tezi geliştirildi

1932

Türk Dil Kurumu kuruldu

Dilde sadeleşme çalışmaları başladı

1934

Soyadı Kanunu

Mustafa Kemal’e “Atatürk” soyadı verildi

1934

Kadınlara seçme ve seçilme hakkı

Birçok Avrupa ülkesinden önce

1936

Montrö Boğazlar Sözleşmesi

Boğazlar üzerinde tam egemenlik sağlandı

1937

Atatürk ilkeleri anayasaya girdi

Altı ilke anayasal güvenceye alındı

10 Kasım 1938

Atatürk vefat etti

İsmet İnönü Cumhurbaşkanı oldu

AYT’de çıkma oranı: Cumhuriyet dönemi inkılaplarından her yıl 3-5 soru gelir. Lozan, halifeliğin kaldırılması, Medeni Kanun ve kadın hakları en sık sorulan konulardır.

AYT Tarih Konu Dağılımı Özeti

Dönem

Tahmini Soru Sayısı

Ağırlık

İlk Türk Devletleri

1-2

%5-10

İslamiyet Sonrası Türk Devletleri

2-3

%10-15

Osmanlı Kuruluş-Yükseliş

3-4

%15-20

Osmanlı Duraklama-Gerileme-Çöküş

3-5

%15-25

I. Dünya Savaşı ve Kurtuluş Savaşı

4-6

%20-30

Cumhuriyet Dönemi

3-5

%15-25

Gördüğünüz gibi AYT Tarih’te en fazla soru Kurtuluş Savaşı ve Cumhuriyet döneminden gelmektedir. Bu nedenle çalışma planınızı oluştururken bu dönemlere daha fazla zaman ayırmanız önerilir.

AYT Tarih Kronoloji Çalışma Taktikleri

  • Dönem dönem çalışın: Her dönemi ayrı ayrı kavradıktan sonra bütünü birleştirin.

  • Neden-sonuç ilişkisi kurun: Olayları sadece ezberlemek yerine neden olduğunu ve sonuçlarını anlayın.

  • Karşılaştırma yapın: Benzer olayları (örneğin Tanzimat-Islahat, I. Meşrutiyet-II. Meşrutiyet) karşılaştırarak öğrenin.

  • Deneme çözün: Her konuyu bitirdikten sonra o konuyla ilgili AYT deneme soruları çözün.

  • Tekrar edin: Kronoloji tablosunu düzenli aralıklarla gözden geçirin.

Sıkça Sorulan Sorular

AYT Tarih’te kaç soru çıkıyor?

AYT Tarih bölümünde toplam 40 soru bulunmaktadır. Bu sorular İlk Türk devletlerinden Cumhuriyet dönemine kadar tüm dönemleri kapsar.

AYT Tarih kronoloji bilgisi ne kadar önemli?

Kronoloji bilgisi AYT Tarih’te çok önemlidir. Sorularda doğrudan tarih sorulmasa bile olaylar arası neden-sonuç ilişkisini kurmak için kronolojik sırayı bilmek gerekir. Ayrıca bazı sorularda olayların doğru sıralanması istenir.

AYT Tarih’e en çok hangi dönemlerden soru gelir?

En çok soru gelen dönemler sırasıyla: Kurtuluş Savaşı ve Cumhuriyet dönemi (%35-55), Osmanlı Devleti (%30-45) ve İslam öncesi ve sonrası Türk devletleri (%15-25) şeklindedir.

Kronoloji tablosunu nasıl ezberlerim?

Tabloyu dönem dönem çalışın. Her dönemden 5-6 kritik tarihi öğrenin, ardından diğerlerini ekleyin. Düzenli tekrar ve deneme çözümü ezberin kalıcı olmasını sağlar.

AYT Tarih için ne kadar süre çalışmalıyım?

AYT Tarih geniş bir konu yelpazesine sahiptir. Günde en az 1 saat düzenli çalışma ve haftada 1 tam deneme çözümü önerilir. Sınava 6 ay kala başlayan bir program idealdir.

AYT Tarih’e hazırlanırken birebir destek almak ister misiniz?
derste.com üzerinden alanında uzman tarih öğretmenleriyle online özel ders alabilirsiniz. Kronoloji, soru çözümü ve konu tekrarı için size özel plan oluşturulur.