DERSTE YAZILAR
AYT Edebiyat Eser-Yazar Eşleştirme Tablosu
İstanbul saati
İçindekilere git

AYT Edebiyat sınavında eser-yazar eşleştirme soruları her yıl karşımıza çıkan en kritik soru tiplerinden biridir. Özellikle Türk edebiyatının farklı dönemlerinde kaleme alınmış eserleri doğru yazarlarla eşleştirmek, sınavda en az 2-3 net kazandırır. Bu rehberde, Tanzimat’tan Cumhuriyet dönemine kadar tüm önemli eser-yazar eşleştirmelerini dönem bazlı tablolarla sunuyoruz.
Edebiyat çalışırken en sık yapılan hata, eserleri ve yazarları ayrı ayrı ezberlemeye çalışmaktır. Oysa dönem bazlı bir bakış açısıyla, edebi akımları ve yazarların o akımlardaki rollerini anlayarak çalışmak hem daha kalıcı öğrenme sağlar hem de sınavda karşılaşacağınız farklı soru tiplerinde başarılı olmanızı kolaylaştırır.
İçindekiler
AYT Edebiyat Sınavında Eser-Yazar Soruları Neden Önemli?
ÖSYM’nin son 10 yıllık AYT (eski YGS/LYS) sınavları incelendiğinde, eser-yazar eşleştirme sorularının her yıl en az 3-4 soru olarak karşımıza çıktığı görülmektedir. Bu sorular genellikle şu formatlarda gelir:
Doğrudan eşleştirme: “Aşağıdaki eser-yazar eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?”
Dönem bazlı sınıflandırma: “Aşağıdaki eserlerden hangisi Servet-i Fünun dönemine ait değildir?”
Tür bazlı gruplama: “Aşağıdaki romanlardan hangisi farklı bir edebi akıma aittir?”
Eser özellikleriyle eşleştirme: “İlk psikolojik roman olarak kabul edilen eser aşağıdakilerden hangisidir?”
Bu soru tiplerinin hepsinde başarılı olmak için dönem bazlı sistematik bir çalışma şarttır. Şimdi her dönemi ayrıntılı tablolarla inceleyelim.
Tanzimat Dönemi Edebiyatı (1860-1896)
Tanzimat edebiyatı, Türk edebiyatının Batı etkisine açıldığı ilk dönemdir. Bu dönem kendi içinde iki kuşağa ayrılır. Birinci dönem sanatçıları toplum için sanat anlayışını benimserken, ikinci dönem sanatçıları sanat için sanat anlayışına yönelmiştir.
Tanzimat Birinci Dönem (1860-1876)
Yazar | Önemli Eserleri | Türü | Özelliği |
|---|---|---|---|
Şinasi | Şair Evlenmesi | Tiyatro | İlk yerli tiyatro eseri |
Şinasi | Tercüman-ı Ahval Mukaddimesi | Makale | İlk makale örneği |
Namık Kemal | İntibah | Roman | İlk edebi roman |
Namık Kemal | Cezmi | Roman | İlk tarihi roman |
Namık Kemal | Vatan Yahut Silistre | Tiyatro | Vatanseverlik temalı |
Ziya Paşa | Terkib-i Bent | Şiir | Felsefi şiir |
Ziya Paşa | Harabat | Antoloji | Divan şiiri antolojisi |
Ahmet Mithat Efendi | Felatun Bey ile Rakım Efendi | Roman | Yanlış Batılılaşma eleştirisi |
Ahmet Mithat Efendi | Henüz On Yedi Yaşında | Roman | Popüler roman |
Tanzimat İkinci Dönem (1876-1896)
Yazar | Önemli Eserleri | Türü | Özelliği |
|---|---|---|---|
Recaizade Mahmut Ekrem | Araba Sevdası | Roman | İlk realist roman |
Samipaşazade Sezai | Sergüzeşt | Roman | Realizm etkisinde roman |
Abdülhak Hamit Tarhan | Makber | Şiir | Ölüm temalı ağıt |
Abdülhak Hamit Tarhan | Eşber | Tiyatro | Sahnelenmeye uygun olmayan tiyatro |
Muallim Naci | Ömer’in Çocukluğu | Anı | İlk otobiyografik eser |
Servet-i Fünun Dönemi (1896-1901)
Servet-i Fünun (Edebiyat-ı Cedide) dönemi, Türk edebiyatında Batılılaşmanın zirveye ulaştığı dönemdir. Sanat için sanat anlayışı, ağır ve süslü bir dil, bireysel temalar bu dönemin başlıca özellikleridir. Tevfik Fikret’in Servet-i Fünun dergisinin başına geçmesiyle başlayan bu hareket, “Hasta Çocuk” tartışmasının ardından dağılmıştır.
Yazar | Önemli Eserleri | Türü | Özelliği |
|---|---|---|---|
Halit Ziya Uşaklıgil | Mai ve Siyah | Roman | İlk modern Türk romanı |
Halit Ziya Uşaklıgil | Aşk-ı Memnu | Roman | Türk edebiyatının en başarılı romanlarından |
Halit Ziya Uşaklıgil | Kırık Hayatlar | Roman | Aile dramı |
Mehmet Rauf | Eylül | Roman | İlk psikolojik roman |
Tevfik Fikret | Rübab-ı Şikeste | Şiir | Serbest müstezat kullanımı |
Tevfik Fikret | Sis | Şiir | İstanbul eleştirisi |
Tevfik Fikret | Han-ı Yağma | Şiir | Siyasi eleştiri |
Cenap Şahabettin | Elhan-ı Şita | Şiir | Kış temalı sembolist şiir |
Hüseyin Cahit Yalçın | Edebiyat ve Hukuk | Makale | Derginin kapatılmasına yol açan makale |
Servet-i Fünun Dışında Kalanlar
Yazar | Önemli Eserleri | Türü | Özelliği |
|---|---|---|---|
Hüseyin Rahmi Gürpınar | Şıpsevdi | Roman | Natüralist roman |
Hüseyin Rahmi Gürpınar | Gulyabani | Roman | Halk dili, mizah |
Ahmet Rasim | Şehir Mektupları | Fıkra/Anı | İstanbul yaşamı |
Fecr-i Ati Dönemi (1909-1912)
Fecr-i Ati topluluğu, Servet-i Fünun’un devamı niteliğindedir. “Sanat şahsi ve muhteremdir” sloganıyla yola çıkan bu topluluk kısa ömürlü olmuş, üyelerinin çoğu Milli Edebiyat akımına katılmıştır.
Yazar | Önemli Eserleri | Türü | Özelliği |
|---|---|---|---|
Ahmet Haşim | Göl Saatleri | Şiir | Sembolizm etkisi |
Ahmet Haşim | Piyale | Şiir | Empresyonist şiir |
Ahmet Haşim | Gurabahane-i Laklakan | Nesir | Düzyazı |
Milli Edebiyat Dönemi (1911-1923)
Milli Edebiyat dönemi, Türkçülük akımının edebiyata yansıdığı, sade dil ve hece ölçüsünün ön plana çıktığı dönemdir. Genç Kalemler dergisindeki “Yeni Lisan” makalesi bu dönemin manifestosu kabul edilir. Anadolu ve milli değerler edebiyatın merkezine oturmuştur.
Yazar | Önemli Eserleri | Türü | Özelliği |
|---|---|---|---|
Ömer Seyfettin | Kaşağı, Bomba, Yalnız Efe | Hikâye | Milli Edebiyat’ın öncü hikâyecisi |
Ömer Seyfettin | Primo Türk Çocuğu | Hikâye | Milli bilinç |
Ziya Gökalp | Türkçülüğün Esasları | Düşünce | Türkçülük akımının manifestosu |
Ziya Gökalp | Kızıl Elma | Şiir | Turancılık temalı |
Halide Edip Adıvar | Ateşten Gömlek | Roman | Kurtuluş Savaşı romanı |
Halide Edip Adıvar | Sinekli Bakkal | Roman | İngilizce yazılan ilk Türk romanı |
Halide Edip Adıvar | Türk’ün Ateşle İmtihanı | Anı | Kurtuluş Savaşı anıları |
Yakup Kadri Karaosmanoglu | Yaban | Roman | Aydın-halk çatışması |
Yakup Kadri Karaosmanoglu | Kiralık Konak | Roman | Kuşak çatışması |
Refik Halit Karay | Memleket Hikâyeleri | Hikâye | Anadolu’yu anlatan ilk gerçekçi hikâyeler |
Reşat Nuri Güntekin | Çalıkuşu | Roman | Anadolu’daki öğretmenlik |
Reşat Nuri Güntekin | Yaprak Dökümü | Roman | Aile çözülmesi |
Mehmet Emin Yurdakul | Türkçe Şiirler | Şiir | Hece ölçüsünün öncüsü |
Mehmet Akif Ersoy | Safahat | Şiir | 7 kitaplık manzum eser, İstiklal Marşı |
Yahya Kemal Beyatlı | Kendi Gök Kubbemiz | Şiir | Neoklasik şiir |
Yahya Kemal Beyatlı | Eski Şiirin Rüzgârıyle | Şiir | Divan şiiri geleneği |
Cumhuriyet Dönemi Edebiyatı (1923 Sonrası)
Cumhuriyet dönemi, Türk edebiyatının en zengin ve çeşitli dönemlerinden biridir. Bu dönemde pek çok farklı edebi akım ve topluluk ortaya çıkmıştır. AYT sınavında en çok soru gelen dönem budur.
Beş Hececiler
Yazar | Önemli Eserleri | Türü | Özelliği |
|---|---|---|---|
Faruk Nafiz Çamlıbel | Han Duvarları | Şiir | Memleket edebiyatının sembol şiiri |
Enis Behiç Koryürek | Varidat-ı Süleyman | Şiir | Mistik şiir |
Orhan Seyfi Orhon | Peri Kızı ile Çoban Hikâyesi | Şiir | Hece ölçüsü |
Garip (Birinci Yeni) Akımı
Yazar | Önemli Eserleri | Türü | Özelliği |
|---|---|---|---|
Orhan Veli Kanık | Garip | Şiir | Serbest şiir manifestosu |
Orhan Veli Kanık | Vazgeçemediğim | Şiir | Gündelik dil |
Oktay Rıfat Horozcu | Perçemli Sokak | Şiir | Sonradan İkinci Yeni’ye geçiş |
Melih Cevdet Anday | Kolları Bağlı Odysseus | Şiir | Mitolojik temalar |
İkinci Yeni Akımı
Yazar | Önemli Eserleri | Türü | Özelliği |
|---|---|---|---|
Cemal Süreya | Üvercinka | Şiir | Soyut imgeler |
Turgut Uyar | Tütünler Islak | Şiir | Kapalı anlatım |
Edip Cansever | Yerçekimli Karanfil | Şiir | Varoluşçu temalar |
İlhan Berk | Galile Denizi | Şiir | Görsel şiir |
Ece Ayhan | Kınar Hanımın Denizleri | Şiir | Sivil şiir |
Sezai Karakoç | Monna Rosa | Şiir | Metafizik şiir |
Cumhuriyet Dönemi Roman ve Hikâye
Yazar | Önemli Eserleri | Türü | Özelliği |
|---|---|---|---|
Sabahattin Ali | Kürk Mantolu Madonna | Roman | Toplumsal gerçekçilik |
Sabahattin Ali | Kuyucaklı Yusuf | Roman | Taşra yaşamı |
Sait Faik Abasıyanık | Semaver, Sarnıç | Hikâye | Durum hikâyeciliğinin öncüsü |
Orhan Kemal | Bereketli Topraklar Üzerinde | Roman | İşçi sınıfı ve köyden kente göç |
Orhan Kemal | Murtaza | Roman | Küçük insan tipleri |
Yaşar Kemal | İnce Memed | Roman | Anadolu destanı, eşkıyalık |
Yaşar Kemal | Yer Demir Gök Bakır | Roman | Çukurova köylüsü |
Kemal Tahir | Devlet Ana | Roman | Osmanlı’nın kuruluşu |
Kemal Tahir | Yorgun Savaşçı | Roman | Kurtuluş Savaşı |
Oğuz Atay | Tutunamayanlar | Roman | Postmodern Türk romanının öncüsü |
Oğuz Atay | Tehlikeli Oyunlar | Roman | Bilinç akışı tekniği |
Adalet Ağaoğlu | Ölmeye Yatmak | Roman | Cumhuriyet dönemi kadını |
Yusuf Atılgan | Aylak Adam | Roman | Varoluşçu roman |
Yusuf Atılgan | Anayurt Oteli | Roman | Psikolojik roman |
Orhan Pamuk | Benim Adım Kırmızı | Roman | Postmodern, Nobel ödüllü yazar |
Orhan Pamuk | Kar | Roman | Doğu-Batı çatışması |
Ahmet Hamdi Tanpınar | Huzur | Roman | Doğu-Batı sentezi |
Ahmet Hamdi Tanpınar | Saatleri Ayarlama Enstitüsü | Roman | Alegorik/ironik roman |
Peyami Safa | Fatih-Harbiye | Roman | Doğu-Batı çatışması |
Peyami Safa | Dokuzuncu Hariciye Koğuşu | Roman | Psikolojik roman |
Tarık Buğra | Küçük Ağa | Roman | Kurtuluş Savaşı |
Haldun Taner | Keşanlı Ali Destanı | Tiyatro | Epik tiyatro örneği |
Necip Fazıl Kısakürek | Kaldırımlar | Şiir | Mistik-metafizik şiir |
Nazım Hikmet | Memleketimden İnsan Manzaraları | Şiir | Serbest nazım, toplumcu gerçekçilik |
Nazım Hikmet | Kuvâyi Milliye | Şiir | Destansı şiir |
Edebi Akımlar ve Temsilcileri
AYT’de edebi akımlarla ilgili sorular da sıkça çıkmaktadır. Aşağıdaki tablo, Türk edebiyatında etkili olan edebi akımları ve Türk temsilcilerini göstermektedir:
Edebi Akım | Türk Temsilcileri | Temel Özellikleri |
|---|---|---|
Romantizm | Namık Kemal, Ahmet Mithat Efendi | Duygusallık, toplumsal konular, coşkulu üslup |
Realizm | Recaizade Mahmut Ekrem, Halit Ziya Uşaklıgil | Gözleme dayalı, nesnel anlatım |
Natüralizm | Hüseyin Rahmi Gürpınar, Nabizade Nazım | Determinizm, soyaçekim etkisi |
Sembolizm | Ahmet Haşim, Cenap Şahabettin | Anlam kapalılığı, musiki, imgeler |
Empresyonizm | Ahmet Haşim | İzlenimcilik, duyuların aktarımı |
Toplumcu Gerçekçilik | Nazım Hikmet, Orhan Kemal, Yaşar Kemal | Emekçi sınıf, toplumsal eşitsizlik |
Varoluşçuluk | Yusuf Atılgan, Oğuz Atay | Bireyin bunalımı, yalnızlık, anlam arayışı |
Postmodernizm | Oğuz Atay, Orhan Pamuk, İhsan Oktay Anar | Üstkurmaca, çoğulculuk, parodi |
AYT Edebiyat İçin Etkili Çalışma Yöntemleri
Eser-yazar eşleştirmelerini etkili bir şekilde öğrenmek için şu yöntemleri uygulayabilirsiniz:
Dönem bazlı çalışın: Her dönemi ayrı ayrı çalışıp o dönemin genel özelliklerini kavrayın. Yazarları dönemlerinin bağlamında öğrenin.
İlkler listesi oluşturun: “İlk yerli tiyatro”, “ilk realist roman” gibi ilkleri ayrı bir liste hâlinde çıkarın. Bu sorular her yıl gelir.
Tür bazlı gruplama yapın: Romanları, şiirleri, tiyatroları ayrı ayrı gruplandırarak çalışın.
Karışan eserlere dikkat edin: Özellikle benzer isimlere sahip eserler (Eylül – Mehmet Rauf / Mai ve Siyah – Halit Ziya) birbirine karıştırılır.
Deneme sınavı çözün: Düzenli olarak eser-yazar eşleştirme soruları çözün. Yanlış yaptığınız soruları not alın.
Görsel hafıza tekniklerini kullanın: Her yazarı bir dönemle, her eseri bir özellikle ilişkilendirerek zihin haritaları oluşturun.
Sıkça Sorulan Sorular (FAQ)
AYT’de eser-yazar eşleştirme soruları kaç net getirir?
AYT Edebiyat bölümünde ortalama 3-4 soru doğrudan eser-yazar eşleştirmesiyle ilgilidir. Dolaylı olarak dönem ve akım bilgisi gerektiren sorularla birlikte bu sayı 6-7’ye kadar çıkabilir. Sistematik çalışmayla bu alandaki tüm soruları doğru yanıtlamak mümkündür.
Hangi dönemden en çok soru geliyor?
ÖSYM’nin son yıllardaki eğilimine göre en çok soru Cumhuriyet dönemi edebiyatından gelmektedir. Özellikle toplumcu gerçekçi yazarlar, Garip ve İkinci Yeni akımları sıkça sorulmaktadır. Ancak Tanzimat ve Servet-i Fünun dönemleri de her yıl en az 1-2 soruyla karşınıza çıkar.
Eser-yazar eşleştirmelerini ezberlemek mi yoksa anlamak mı gerekir?
Sadece ezberlemek yerine dönemlerin genel özelliklerini anlayıp yazarları bu bağlamda konumlandırmak çok daha etkilidir. Bir yazarın hangi dönemde yazdığını, hangi akımı benimsediğini bilirseniz, eserin içeriğini tahmin edebilir ve eşleştirmeyi kolayca yapabilirsiniz.
Bu tabloları nasıl daha etkili kullanabilirim?
Tabloları yazdırarak veya dijital ortamda düzenli olarak tekrar edin. Her gün bir dönemi gözden geçirin. Aktif hatırlama tekniği uygulayın: Önce yazarı okuyup eserleri kapatarak hatırlamaya çalışın, ardından kontrol edin.
Sonuç
AYT Edebiyat sınavında eser-yazar eşleştirme soruları, sistematik çalışmayla en kolay net kazanılacak alan olarak öne çıkmaktadır. Bu rehberdeki tabloları dönem bazlı çalışarak, ilkleri ve edebi akımları öğrenerek sınava hazırlanabilirsiniz. Düzenli tekrar ve deneme sınavı çözümü, bu bilgilerin kalıcı olmasını sağlayacaktır.
AYT Edebiyat hazırlığınızda daha fazla kaynak ve özel ders desteği için derste.com’u ziyaret edebilirsiniz. Uzman edebiyat öğretmenlerimizle birebir çalışarak sınav başarınızı artırabilirsiniz.


