DERSTE YAZILAR
Veliler İçin Tercih Rehberi: Nerede Durmalı?
İstanbul saati
İçindekilere git
Tercih dönemi çoğu ailede gerilimli geçer. Veli endişelidir, öğrenci baskı altındadır ve
iki taraf da aslında aynı şeyi ister: doğru karar. Bu yazı, o ortak hedefe çatışmadan
ulaşmak için yazıldı.
İçindekiler
Önce Bir Gerçek
Bölümü dört yıl okuyacak, o mesleği belki kırk yıl yapacak olan kişi sizin çocuğunuz.
Kararı sahiplenmediği bir yolda ilerlemek, ilk zorlukta bırakmasına yol açar. Türkiye’de
üniversite bırakma ve yeniden sınava girme oranlarının yüksekliğinin arkasında büyük ölçüde
bu var.
Bu, “karışmayın” demek değil. Doğru rolü almak demek.
Velinin Gerçekten Yardımcı Olabileceği Alanlar
1. Bilgi toplamak
Bölüm araştırması zaman alır. Üniversitelerin ders programlarını, kampüs imkânlarını,
barınma koşullarını araştırmak paylaşılabilir bir iş. Bulguları sunun, yorumu birlikte
yapın.
2. Maliyeti şeffaf konuşmak
Ailenin bütçesi gerçek bir kısıttır ve bunu saklamak kimseye yardım etmez. Hangi şehirde
okumanın ne kadara mal olacağını, burs durumunu, katkı payını açıkça konuşun. Öğrenci bu
bilgiyle daha gerçekçi karar verir.
3. Deneyim aktarmak — tavsiye olarak, emir olarak değil
“Ben bu işi yaptım, şunu gördüm” demek değerlidir. “Sen şunu yazacaksın” demek
değildir. Aradaki fark, çocuğunuzun kararı sahiplenip sahiplenmemesini belirler.
4. Duygusal denge sağlamak
Sonuç günü ve tercih dönemi stresli. Veli olarak en büyük katkınız, evdeki gerginliği
artırmak yerine azaltmak olabilir.
Velinin Geri Çekilmesi Gereken Alanlar
1. Bölümün nihai seçimi
Meslek tercihine dair son söz öğrencinin olmalı. Endişelerinizi bir kez net biçimde
söyleyin, sonra bırakın.
2. “Bizim ailede herkes şunu okur” beklentisi
Aile geleneği bir yön gösterebilir ama zorlayıcı olmamalı. Her kuşağın koşulları
farklı.
3. Kendi tamamlanmamış hayallerini yükleme
Bu çoğu zaman farkında olmadan yapılır. “Ben doktor olamadım, o olsun” düşüncesi
çocuğun kendi eğilimini görmenizi engeller.
4. Karşılaştırma
“Komşunun oğlu şu bölümü kazandı” cümlesi hiçbir tercih sürecine katkı sağlamaz.
Faydalı Konuşma Kalıpları
Aynı endişeyi iki farklı şekilde söylemek çok farklı sonuç verir:
Bunun yerine | Bunu deneyin |
|---|---|
“Bu bölümden iş çıkmaz.” | “Bu bölümün mezunları ne iş yapıyor, birlikte bakalım mı?” |
“Bunu yazmayacaksın.” | “Bu tercihin beni endişelendiren tarafı şu. Sen nasıl görüyorsun?” |
“Ne istediğini bilmiyorsun.” | “Karar vermek zor. Neyi netleştirsek işin kolaylaşır?” |
“Puanın boşa gidiyor.” | “Bu bölümü seçme sebebini anlatır mısın?” |
Anlaşmazlık Sürerse
Veli ve öğrenci gerçekten aynı noktada buluşamıyorsa, üçüncü bir gözün faydası olur:
okul rehber öğretmeni, güvendiğiniz bir öğretmen ya da ilgili bölümde okuyan bir
öğrenci. Dışarıdan gelen bilgi, aile içi tartışmadan daha kolay kabul edilir.
Özellikle bölümde okuyan bir öğrenciyle konuşmak çok işe yarar — broşürlerde yazmayan
şeyleri söylerler.
Sonuç Beklendiği Gibi Gelmezse
Yerleştirme sonuçları herkes için istendiği gibi çıkmaz. O anda söyleyeceğiniz ilk
cümle, sonraki bir yılın tonunu belirler. Suçlama ve “ben demiştim” cümleleri hiçbir
şeyi düzeltmez; birlikte seçenekleri konuşmak düzeltir.
Bu durumda izlenebilecek yolları
Üniversite Kazanamadım, Şimdi Ne
Yapmalıyım? yazımızda ele aldık.
İlgili Yazılar
Tercih listesinin teknik tarafı için
tercih listesi nasıl sıralanır
ve tercih döneminde yapılan 10 hata
yazılarımıza bakabilirsiniz.


